12. lat od Katastrofy Smoleńskiej

W niedzielę 10 kwietnia przypada 12. rocznica katastrofy smoleńskiej - drugiej pod względem liczby ofiar katastrofy w historii polskiego lotnictwa i największej pod względem liczby ofiar katastrofy w dziejach polskich Sił Powietrznych.

Dwanaście lat temu podczas podróży na uroczyste obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej zginęło 96 osób, w tym ówcześnie urzędująca para prezydencka. Jedną z ofiar tragicznego lotu do Smoleńska w Rosji był także Ryszard Kaczorowski - Honorowy Obywatel Miasta Łuków.

Samolot z prezydentem RP i jego gośćmi wystartował z warszawskiego Okęcia o godz. 7:27 rano. Miał wylądować w Smoleńsku, a stamtąd samochodami i autokarami delegacja miała dotrzeć do Katynia na miejsce kaźni polskich oficerów, gdzie o godz. 9:30 polskiego czasu miały zacząć się rocznicowe uroczystości żałobne. Zamiast nich, po otrzymaniu dramatycznych, początkowo niepełnych i niejasnych wieści, odprawiono nabożeństwo w intencji polskiej delegacji. Samolot Tu-154M nr boczny 101, należący do 36. Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego, którym zaproszeni przez prezydenta RP goście lecieli do Katynia, rozbił się o godz. 8:41 polskiego czasu w pobliżu lotniska w Smoleńsku, około 20 kilometrów od docelowego miejsca podróży.

96 ofiar

W katastrofie smoleńskiej 10 kwietnia 2010 r. śmierć poniosło 96 osób. Oprócz członków załogi rządowego samolotu w katastrofie zginął Prezydent RP Lech Kaczyński z małżonką, najwyżsi dowódcy Wojska Polskiego, szefowie urzędów i instytucji państwowych, a także przedstawiciele parlamentu, działacze społeczni i członkowie Rodzin Katyńskich. Jednym z pasażerów tragicznego lotu był także ostatni prezydent na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski. 

Wielka tragedia

Śmierć przedstawicieli polskiej polityki, dyplomacji i kierownictwa Sił Zbrojnych przyniosła daleko idące skutki polityczne i państwowe, uruchamiając m.in. precedensowe zapisy konstytucyjne. Ustawa zasadnicza wskazywała bezpośrednio osobę mającą tymczasowo wykonywać obowiązki głowy państwa, a odrębną procedurę uzupełniania mandatów posłów i senatorów przewidywała ordynacja wyborcza do Sejmu i Senatu. Ponadto w pozostałych przypadkach również zaszła konieczność zastąpienia osób, które poniosły śmieć nieopodal rosyjskiego lotniska. Katastrofa smoleńska, będąca również wielką tragedią z czysto ludzkiego punktu widzenia, w ciągu kilku sekund pozbawiła Polskę kilku organów władzy różnych szczebli.

Niespotykana dotąd tragedia wywołała też ogólnonarodowe poruszenie wśród Polaków, którzy na różne sposoby manifestowali smutek, współczucie i żal po stracie swoich przedstawicieli. Z drugiej strony katastrofa rządowego Tu-154M po latach jeszcze bardziej spolaryzowała społeczeństwo doprowadzając do tego, że spory polityczne z ul. Wiejskiej, gdzie swoją siedzibę ma Sejm i Senat przeniosły się coraz mocniej na zwykłego Kowalskiego. Ponadto do dzisiejszego dnia toczony jest spór o przyczyny katastrofy.

PEŁNA LISTA OFIAR KATASTROFY SMOLEŃSKIEJ Z 10 KWIETNIA 2010 R.:

Prezydent RP i inni członkowie delegacji:

• Lech Kaczyński - prezydent RP
• Maria Kaczyńska - małżonka prezydenta RP
• Ryszard Kaczorowski - ostatni prezydent RP na uchodźstwie
• Krzysztof Putra - wicemarszałek Sejmu RP
• Jerzy Szmajdziński - wicemarszałek Sejmu RP
• Krystyna Bochenek - wicemarszałek Senatu RP
• Janusz Kochanowski - rzecznik praw obywatelskich
• Janusz Krupski - kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
• Janusz Kurtyka - prezes Instytutu Pamięci Narodowej
• Sławomir Skrzypek - prezes Narodowego Banku Polskiego
• Maciej Płażyński - poseł, prezes Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”
• Władysław Stasiak - szef Kancelarii Prezydenta RP
• Aleksander Szczygło - szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego
• Paweł Wypych - sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP
• Stanisław Komorowski - podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej
• Andrzej Kremer - podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych
• Tomasz Merta - podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego
• Mariusz Handzlik - podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP
• Andrzej Przewoźnik - sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa

Przedstawiciele parlamentu (posłowie, senatorowie):

• Leszek Deptuła
• Grzegorz Dolniak
• Grażyna Gęsicka
• Przemysław Gosiewski
• Izabela Jaruga-Nowacka
• Sebastian Karpiniuk
• Aleksandra Natalli-Świat
• Arkadiusz Rybicki
• Jolanta Szymanek-Deresz
• Zbigniew Wassermann
• Wiesław Woda
• Edward Wojtas
• Janina Fetlińska
• Stanisław Zając

Przedstawiciele Rodzin Katyńskich i innych stowarzyszeń:

• adw. Joanna Agacka-Indecka - prezes Naczelnej Rady Adwokackiej
• Ewa Bąkowska - wnuczka gen. bryg. Mieczysława Smorawińskiego
• Anna Maria Borowska - córka ppor. Franciszka Popławskiego, wiceprezes Gorzowskiej Rodziny Katyńskiej (od 6 listopada 2009)
• Bartosz Borowski - przedstawiciel Gorzowskiej Rodziny Katyńskiej, wnuk Anny Marii Borowskiej (syn Franciszka Borowskiego)
• Czesław Cywiński - prezes Światowego Związku Żołnierzy AK
• Edward Duchnowski - sekretarz generalny Związku Sybiraków
• ks. prałat Bronisław Gostomski - dziekan dekanatu Londyn-Północ, proboszcz parafii św. Andrzeja Boboli w Londynie
• o. Józef Joniec SchP - prezes Stowarzyszenia Parafiada
• ks. Zdzisław Król - kapelan Warszawskiej Rodziny Katyńskiej (1987-2007)
• ks. Andrzej Kwaśnik - kapelan Federacji Rodzin Katyńskich
• Tadeusz Lutoborski - były prezes Warszawskiej Rodziny Katyńskiej, syn ppor. Adama Lutoborskiego
• Bożena Mamontowicz-Łojek - prezes Polskiej Fundacji Katyńskiej
• Stefan Melak - prezes Komitetu Katyńskiego
• adw. Stanisław Mikke - wiceprzewodniczący ROPWiM, redaktor naczelny miesięcznika „Palestra”
• Piotr Nurowski - prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego
• Bronisława Orawiec-Löffler - bratanica majora Franciszka Orawca, zamordowanego w Katyniu; członkini Stowarzyszenia Rodzin Katyńskich z Podhala
• Katarzyna Piskorska - córka Tomasza Piskorskiego
• Andrzej Sariusz-Skąpski - prezes Federacji Rodzin Katyńskich
• Wojciech Seweryn - rzeźbiarz, autor Pomnika Ofiar Katynia w Chicago
• Leszek Solski - syn kpt. Kazimierza Solskiego, oficera i sportowca oraz bratanek majora Adama Solskiego, zamordowanych w Katyniu, członek Stowarzyszenia Rodzina Katyńska
• Teresa Walewska-Przyjałkowska - Fundacja „Golgota Wschodu”
• Anna Walentynowicz - działaczka Wolnych Związków Zawodowych, współzałożycielka NSZZ „Solidarność”
• Gabriela Zych - prezes Stowarzyszenia Rodzina Katyńska w Kaliszu

Przedstawiciele Sił Zbrojnych RP

• gen. Franciszek Gągor - szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego
• gen. dyw. Tadeusz Buk - dowódca Wojsk Lądowych RP
• gen. broni pil. Andrzej Błasik - dowódca Sił Powietrznych RP
• wiceadmirał Andrzej Karweta - dowódca Marynarki Wojennej RP
• gen. dyw. Włodzimierz Potasiński - dowódca Wojsk Specjalnych RP
• gen. broni Bronisław Kwiatkowski - Dowódca Operacyjny Sił Zbrojnych RP
• gen. bryg. Kazimierz Gilarski - dowódca Garnizonu Warszawa
• bp. gen. dyw. Tadeusz Płoski - katolicki biskup polowy Wojska Polskiego
• abp gen. bryg. Miron Chodakowski - prawosławny ordynariusz Wojska Polskiego
• ks. płk Adam Pilch - p.o. Ewangelickiego Biskupa Wojskowego
• ks. ppłk pil. Jan Osiński - Ordynariat Polowy Wojska Polskiego

Osoby towarzyszące:

• ppłk Zbigniew Dębski - członek Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari, sekretarz Klubu Kawalerów Orderu Wojennego Virtuti Militari
• Katarzyna Doraczyńska - zastępca dyrektora gabinetu szefa Kancelarii Prezydenta, radna dzielnicy Praga-Południe w Warszawie
• Aleksander Fedorowicz - tłumacz języka rosyjskiego
• ks. Roman Indrzejczyk - kapelan prezydenta
• Dariusz Jankowski - aspirant w Zespole Obsługi Organizacyjnej Kancelarii Prezydenta
• Mariusz Kazana - dyrektor protokołu dyplomatycznego MSZ
• gen. bryg. Stanisław Nałęcz-Komornicki - kanclerz Orderu Wojennego Virtuti Militari
• płk dr hab. n. med. Wojciech Lubiński - lekarz prezydenta, rzecznik prasowy, sekretarz Rady Naukowej i z-ca komendanta Wojskowego Instytutu Medycznego
• Barbara Mamińska - dyrektor biura kadr i odznaczeń w Kancelarii Prezydenta
• Janina Natusiewicz-Mirer - sybiraczka, działaczka społeczna, dawna działaczka opozycji demokratycznej w Krakowie; osoba towarzysząca Annie Walentynowicz w podróży
• ks. prof. Ryszard Rumianek - rektor Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego
• Izabela Tomaszewska - dyrektor zespołu protokolarnego Kancelarii Prezydenta, odpowiedzialna w Kancelarii za kontakty pierwszej damy
• Janusz Zakrzeński - aktor teatralny i filmowy, członek rady programowej Związku Piłsudczyków

Pozostałe osoby (załoga, żołnierze Sił Powietrznych RP, cywilne pracownice wojska, funkcjonariusze Biura Ochrony Rządu):

• mjr Robert Grzywna
• kpt. Arkadiusz Protasiuk
• por. Artur Ziętek
• chor. Andrzej Michalak
• Natalia Januszko
• Barbara Maciejczyk
• Justyna Moniuszko
• mł. chor. Agnieszka Pogródka-Węcławek
• ppłk Jarosław Florczak
• kpt. Dariusz Michałowski
• por. Paweł Janeczek
• ppor. Piotr Nosek
• st. chor. Artur Francuz
• chor. Jacek Surówka
• chor. Paweł Krajewski
• chor. Marek Uleryk