Sefer Lukow po polsku odkrywa historię żydowskiej społeczności Łukowa

Rzadki tom napisany w jidysz i hebrajskim, dokumentujący życie żydów w Łukowie, zostanie przetłumaczony na polski. Inicjatywa Miejskiej Biblioteki i Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego pozwoli poznać historię dziesiątek tysięcy mieszkańców sprzed wojny.

 Przez dekady była niedostępna dla większości mieszkańców. Napisana w językach jidysz i hebrajskim, opublikowana w Tel Awiwie w 1968 roku, liczy ponad 650 stron i stanowi najważniejsze źródło wiedzy o dawnej społeczności żydowskiej w Łukowie. Teraz, dzięki współpracy Miejskiej Biblioteki Publicznej oraz Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego im. Wagów, „Sefer Lukow” zostanie w całości przełożona na język polski.

Przed wojną w Łukowie żyło około 6 tysięcy Żydów. Tworzyli oni znaczną część mieszkańców, nadając miastu jego ówczesny, codzienny rytm. Zagłada niemal całkowicie zniszczyła ten świat. Garstka osób, która przetrwała Holokaust, spisała swoje wspomnienia, by ocalić od zapomnienia obraz rodzinnego miasta. Dotychczas materiał ten nie doczekał się w Polsce pełnego opracowania — w szerszym zakresie wykorzystał go jedynie dr Krzysztof Czubaszek w publikacji „Żydzi Łukowa i okolic” z 2008 roku. Nadchodzący projekt ma to wreszcie zmienić i udostępnić całą treść lokalnym pasjonatom historii.

Prezentacja inicjatywy w bibliotece

Przekładem i przygotowaniem tomu do druku zajmą się specjaliści z Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego im. Wagów, którzy wydali wcześniej m.in. „Księgę pamięci Żydów siedleckich”. Nadzór naukowy nad łukowskim wydaniem objął dr Krzysztof Czubaszek, badacz dziejów regionalnych. Partnerem przedsięwzięcia jest łukowska biblioteka publiczna.

Inauguracja projektu odbędzie się w poniedziałek, 5 października 2026 roku, o godzinie 11:00 w siedzibie Miejskiej Biblioteki Publicznej przy ul. Ks. Kard. S. Wyszyńskiego 24. W spotkaniu wezmą udział dr Małgorzata Frąckiewicz (wiceprezes Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego), dr Krzysztof Czubaszek oraz dyrektor biblioteki Mariusz Chudek. Podczas wydarzenia zaprezentowana zostanie również wydana niedawno księga siedlecka.

Pamięć o wydarzeniach z 1942 roku

Termin spotkania nawiązuje bezpośrednio do historii miasta. 5 października 1942 roku Niemcy rozpoczęli likwidację łukowskiego getta, co dało początek masowym egzekucjom i wywózkom mieszkańców do obozów zagłady.

Po zakończeniu prelekcji w bibliotece (ok. godz. 12:30) zaplanowano przejście pod lokalne miejsca pamięci. Uczestnicy złożą kwiaty przy tablicy na budynku PZU/PKO przy ul. Wyszyńskiego oraz pod pomnikiem u zbiegu ulic Zdanowskiego i Staropijarskiej. Organizatorzy zapraszają do udziału w uroczystościach wszystkich mieszkańców.