Święto Pułkowe w Kalinowym Dole. Ostatnia szarża kampanii wrześniowej (WIDEO)

W Kalinowym Dole koło Adamowa pod pomnikiem ostatniej potyczki z hitlerowskim oprawcą odbyły sie uroczystości setnej rocznicy powstania 3. Pułku Strzelców Konnych im. Hetmana Polnego Koronnego Stefana Czarnieckiego.

Pułk po mobilizacji wyruszył transportem kolejowym 3 września i osiągnął miejsce wyładunku w Czerwonym Borze koło Łomży w dniu 6 września.  Tam zginął pierwszy żołnierz pułku w 1939 roku. Pułk został podporządkowany 18 Dywizji Piechoty i pierwsze walki stoczył na linii Grodzisk – Dzwonek – Czerwiń. Poległo tam kolejnych 6 żołnierzy. W nocy z 8 na 9 września pułk walczył z oddziałami Dywizji Pancernej Kempf w rejonie miejscowości Truszki tracąc 4 żołnierzy. 10 września zostały rozbite pułkowe tabory w tym ambulans weterynaryjny.  Ilu żołnierzy zginęło i ilu dostało się do niewoli – tego nie ustalono. 11 września P3SK wrócił pod rozkazy Suwalskiej Brygady Kawalerii. W walce pod Hodyszewem pułk stracił kolejnego żołnierza i stracił również łączność z brygadą. Pułk przeprawił się przez Narew w okolicach miejscowości Puchły ale w zagrożeniu ze strony Niemców wrócił na południowy brzeg. Przeszedł w rejon Hajnówki i zaatakowany cofa się w okolice miejscowości Budy, gdzie w walce zginęło kolejnych 7 żołnierzy. W Budach podjęto decyzję o marszu do Wołkowyska celem uzupełnienia zapasów.

W Cichowoli po otrzymaniu informacji o wejściu Armii Czerwonej pułk zawraca i w Białowieży łączy się z brygadą, gdzie pułki Suwalskiej i Podlaskiej Brygad Kawalerii tworzą Zgrupowanie Kawalerii „Zaza” pod dowództwem gen. bryg. Zygmunta Podhorskiego. Pułk 3 Strzelców Konnych wszedł w skład Brygady „Edward” dowodzonej przez płk. Edwarda Milewskiego. 21 września Zgrupowanie „Zaza” ruszyło na południe. Pod wsią Kalenkowicze P3SK otworzył w nocnym ataku drogę Zgrupowaniu. W walce tej poległo 3 żołnierzy pułku. 23 września w Mielniku przeprawiono się przez Bug. 26 września osiągnięto Biała Podlaską. 28 września osiągnięto rzekę Wieprz w okolicach Nowogrodu. Przeprawę przez Wieprz przerwano z powodu zagrożenia ze strony niemieckiej 4 Dywizji Piechoty. 

Zgrupowanie „Zaza” zostało podporządkowane rozkazom gen. bryg. Franciszka Kleeberga. P3SK wziął udział w walkach zwanych kiedyś bitwą pod Wolą Gułowską, a przemianowanych później na bitwie pod Kockiem w rejonie miejscowości Czarna, Grabowo Szlacheckie, Wola Gułowska, Leopoldowo, Poznań, Niedźwiedź.  5 października 1939 roku gen. Kleeberg podjął decyzję o kapitulacji. Rozkaz ten nie dotarł do Pułku 3 Strzelców Konnych.

Pułk szedł dalej i w nocy z 5 na 6 października we wsi Kalinowy Dół pułk wpadł w zasadzkę i został rozbity. Ocaleni żołnierze rozproszyli się po okolicznych lasach.  Konie w chwili otwarcia ognia były prowadzone w ręku. Te które przeżyły również rozproszyły się po okolicy. Wiedzione jednak instynktem stadnym samoczynnie zaczęły łączyć się w dużą grupę. Rankiem 6 października Zgrupowanie „Zaza” stało w szyku rozwiniętym pod wsią Lipiny oczekując kapitulacji. Brakowało tylko Pułku 3 Strzelców Konnych. Nagle z odległej lizjery lasu wyłoniła się ława koni galopująca coraz szybciej w stronę zebranych oddziałów. Ktoś ze sztabu powiedział – No to mamy 3 PSK panie generale, ale dlaczego oni tak się spieszą do niewoli? Ktoś z szeregu krzyknął – To same konie! Nie ma ani jednego jeźdźca! Zziajane konie, niektóre z nich ranne, z porwanymi wodzami zatrzymały się przed rozwiniętym szykiem parskając, rzucając głowami i grzebiąc kopytami. Stawiły się same na ostatnią zbiórkę. 

Przez NKWD zostało zamordowanych najprawdopodobniej 18 byłych i zmobilizowanych oficerów Pułku 3 Strzelców Konnych. 

W konspiracji barwy pułku przyjął zwiad konny II batalionu 77 Pułku Piechoty Ziemi Lidzkiej Armii Krajowej.