„To już nie przelewki. Ta choroba rozprzestrzeniła się już na cały kraj” – tymi słowami Starosta Łukowski Dariusz Szustek odniósł się do najnowszego, drugiego już listu otwartego Prezesa Związku Powiatów Polskich Andrzeja Płonki. Samorządowcy z całej Polski, w tym przedstawiciele powiatu łukowskiego, alarmują: system finansowania ochrony zdrowia i dotychczasowa polityka kontraktowania świadczeń przez NFZ prowadzą szpitale powiatowe wprost do zapaści finansowej, utraty kadr i zamykania kluczowych oddziałów.

Sytuacja w lokalnych placówkach medycznych staje się jednym z najbardziej zapalnych tematów w relacjach między samorządami a rządem. List otwarty ZPP skierowany do Premiera, Ministra Finansów oraz Minister Zdrowia nie leave wątpliwości – zdaniem władz lokalnych obecny kształt umów z Narodowym Funduszem Zdrowia oraz narzucane regulacje prawne nie pokrywają rzeczywistych kosztów leczenia pacjentów.

Istotą problemu jest rozdźwięk pomiędzy realnym kosztem udzielenia świadczenia medycznego a kwotą, jaką NFZ wypłaca placówkom w ramach kontraktów. Jak podkreśla w swoim stanowisku Związek Powiatów Polskich, szpital powiatowy nie działa według czysto rynkowych reguł. Powiat jako podmiot tworzący realizuje zadanie publiczne i ma ustawowy obowiązek zapewnić mieszkańcom dostęp do podstawowego leczenia.

W większości szpitali powiatowych funkcjonują cztery podstawowe, ale najbardziej deficytowe oddziały:

• Chorób wewnętrznych (interna),

• Chirurgii ogólnej,

• Pediatrii,

• Położnictwa i ginekologii.

Przy obecnych wycenach Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT), wyśrubowanych wymaganiach kadrowych oraz konieczności utrzymywania 24-godzinnej gotowości zespołu medycznego, oddziały te nie bilansują się finansowo w żadnym szpitalu powiatowym.

Żaden prywatny przedsiębiorca nie zdecydowałby się na całodobowe prowadzenie tak nierentownych komórek. Powiaty czynią to jednak od lat, dopłacając do funkcjonowania placówek z własnych budżetów, by mieszkańcy nie zostali bez opieki ratującej życie i zdrowie.

W opublikowanym dokumencie ZPP zwraca uwagę, że obecne trudności nie są wynikiem pojedynczych błędów czy złego zarządzania na poziomie lokalnym, lecz skutkiem systemowych decyzji podejmowanych w Warszawie. Samorządowcy wyliczają cztery kluczowe elementy, które doprowadzają szpitale powiatowe do zapaści:

1. Wycofanie się z planów wsparcia w oddłużaniu: Rząd zrezygnował z prac nad instrumentami finansowymi, które miały pomóc w redukcji istniejącego zadłużenia szpitali i umożliwić ewentualne procesy konsolidacyjne.

   Reklama

2. Skutki ustawy o wynagrodzeniach minimalnych: Brak korekty przepisów płacowych doprowadził do fali spraw sądowych. Orzecznictwo wymusza na szpitalach zrównanie płac pracowników z niższych grup z zarobkami grupy 2, co generuje dodatkowe, niemające pokrycia w kontraktach koszty idące w miliardy złotych.

3. Ograniczanie procedur medycznych: NFZ sukcesywnie zabiera mniejszym szpitalom możliwość wykonywania niektórych zabiegów (np. na oddziałach chirurgii ogólnej), przekierowując finansowanie i pacjentów do dużych ośrodków klinicznych i wojewódzkich.

   Reklama

4. Ujemne współczynniki jakości: Prezes NFZ wprowadza zarządzenia obniżające wycenę świadczeń dla placówek wykonujących mniejszą liczbę procedur. Powstaje błędne koło: NFZ ogranicza limit w kontrakcie, a następnie karze szpital niższą stawką za to, że zrealizował mniej zabiegów.

Przedstawiony niedawno przez Ministerstwo Zdrowia projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (UD439) miał w założeniu uregulować kwestię rosnących wynagrodzeń w sektorze medycznym. ZPP ocenia jednak propozycję resortu zdecydowanie krytycznie.

Zdaniem samorządowców zaproponowane maksymalne stawki godzinowe są zawyżone, a brak okresów przejściowych spowoduje, że szpitale staną do brutalnej licytacji na rynku pracy. Placówki powiatowe, dysponujące mniejszymi budżetami, przegrają rywalizację o lekarzy ze szpitalami klinicznymi oraz podmiotami prywatnymi, które z łatwością obejdą ustawowe ograniczenia. W efekcie koszty zatrudnienia pojedynczego lekarza mogą wzrosnąć nawet do 1 mln zł rocznie, co całkowicie rozłoży finanse lokalnych szpitali.

ZPP i przedstawiciele samorządów – w tym Starosta Łukowski Dariusz Szustek, zasiadający w Komisji Rewizyjnej ZPP – podkreślają, że stworzono mechanizm wygodny politycznie dla władz centralnych. Decyzje dotyczące wycen, norm kadrowych i wymogów prawnych zapadają w ministerstwie, ale finansowy rachunek za ich realizację otrzymują samorządy powiatowe. Gdy w konsekwencji braku środków dyrektor zmuszony jest zamknąć oddział, odium niezadowolenia społecznego spada na lokalne władze, a nie na decydentów z NFZ.

„Czy upadek małych szpitali powiatowych jest przypadkowym efektem źle zaprojektowanych regulacji, czy przyjętą strategią państwa?” – pyta w swoim liście Prezes ZPP Andrzej Płonka.